Urodził się 1925 roku w Poznaniu, w skromnej rodzinie polskich, niepraktykujących Żydów. Na początku II wojny światowej uciekł do Związku Radzieckiego i zaczął studiować socjologię. Kiedy skończył 19 lat zaciągnął się do 1 Armii Wojska Polskiego. Pełnił funkcję oficera polityczno-wychowawczego. Brał udział w bitwie o Kołobrzeg (odniósł rany) i kończącej wojnę bitwie o Berlin. Został odznaczony Krzyżem Walecznych.
Po powrocie do Polski wstąpił do PPR i został wcielony do KBW gdzie objął funkcję starszego instruktora i wkrótce został mianowany szefem Oddziału Propagandy i Agitacji. Jednocześnie kontynuował studia socjologiczne na Akademii Nauk Społecznych i Politycznych i potem filozofię na Uniwersytecie Warszawskim.
Po zwolnionieniu z wojskowej służby zawodowej (1953) poświęcił się karierze naukowej na UW. Uzyskał najpierw stopień doktora habilitowanego nauk humanistycznych w dziedzinie socjologii i potem tytuł naukowy profesora. Prowadził wykłady, byl kierownikiem Katedry Socjologii Ogólnej i pierwszym redaktorem naczelnym „Studiów Socjologicznych”.
W 1968 opuścił kraj z powodów politycznych, zamieszkał w Izraelu i wykładał na Uniwersytecie w Tel Awiwie. Od 1970 roku wykładał na uniwersytetach w Stanach Zjednoczonych, Australii i Kanady, aż osiadł w Wielkiej Brytanii. Od 1972 do 1990 roku był kierownikiem katedry socjologii na uniwersytecie w Leeds, a od 1990 profesorem emerytowanym tej uczelni. Dawał konferencje w różnych częściach świata. Osiemnaście razy przyznano mu tytuł doktora honoris causa. Był żonaty i miał trzy córki.

Dorobek Baumana obejmuje 57 książek i ponad 100 eseji.
Międzynarodową sławę przyniosło mu opublikowanie "Nowoczesności i Zagłady" (1989), gdzie określa eksterminację Żydów jako logiczną (choć nie nieuniknioną) konsekwencję współczesnej cywilizacji.Ta książka również przyniosła mu Europejską Nagrodę Amalfi i przyczyniła się do otrzymania dziesięć lat później prestiżowej nagrody im.Theodora W. Adorno za całokształt twórczości.

Po 2000 roku profesor Bauman opublikował serię prac, które podsumowują jego poglądy na rzeczywistość która nas otacza. ostrzegając zawsze przed negatywnymi skutkami współczesnego stylu życia i globalizacji.
„Płynna nowoczesność” (2000), „Razem i osobno” (2003), „Płynne życie” (2005), „Płynne czasy. Życie w epoce niepewności” (2006), „Płynny lęk” (2006), „Kultura w płynnej nowoczesności” (2011) i wiele innych książek mówi o płynności świata.
Od drugiej połowy XX wieku, w wyniku zmian politycznych i społecznych filozofia życia, system wartości i to co jest uważane za etyczne zmieniło się radykalnie. Współczesne społeczeństwo jest oparte na indywidualizmie i zmiennym stylu życia, zrywającym z wzorami poprzednich pokoleń. Żyjemy w dobie relatywizacji i płynności norm, mnogości wzorców, autorytetów i porządków. Młodzi ludzie są obywatelami świata. Tradycyjna edukacja utraciła wiarygodność. Konsumpcjonizm skłania nas do ciągłego odnawiania dóbr materialnych. Firmy poszukują osób mogących się przestawić i dostosować do zmieniających się warunków pracy.
Jak powiedział Zygmunt Bauman w swoim przemówieniu przyjmując w 2010 roku Nagrodę Księcia Asturii w dziedzinie komunikacji i nauk humanistycznych: " Żyjemy w świecie, w którym jedynym pewnikiem jest pewność niepewności, w którym naszym przeznaczeniem jest próbować znowu i znowu, i zawsze wątpiąc, zrozumieć siebie i innych, komunikując się z innymi." Wszystko jest płynne. Nic nie jest stałe i trwałe.

Zygmunt Bauman o sobie samym: „Uważam, że nie mają racji optymiści, którzy twierdzą, że żyjemy w najlepszym ze światów, ani też pesymiści, którzy podejrzewają, że optymiści mogą mieć rację... Przyłączam się do trzeciej kategorii naszych współczesnych – ludzi z nadzieją, którzy uważają, że świat można uczynić bardziej dla ludzi gościnnym, niż jest w tej chwili.” („Nieśmiertelność nadziei”, Krytyka polityczna, czerwiec 2013).

Przemyślenia Baumana są cennym źródłem wiedzy, inspirują i zapraszają do refleksji.

Teresa Matuśkiewicz-Rivas